De Bedhåyå Ketawang

sch9

HAWA KETAWANG SARAH RAKIT
Welcome To The Saint Patroness Of The Southern Ocean
In The Court-dance Of The Sacred Bedhaya Ketawang
Een Welkom Voor De Beschermvrouwe Van De Zuiderzee
olie-op-linnen 80 – 60 cm.
© Roy James Döhne © 1999 ©

 

“Gehuld in originele Javaanse klederdracht ben je toeschouwer van een ongekend Javaans element. De tropische hitte verlaat in zwetende gedachten je lijf om elke gast mee te voeren naar legendarische tijden. Niets begrijpend wordt elk moment gevat in onmogelijke emoties, elke beweging in visuele gewaarwording van een droom. Geuren van sterke wierook, onbekende bloemen en exotische eetwaren omhelzen je lome persoon… om nooit meer los te laten. De mensen om je heen gaan op in het rumoer van de weëige klanken der Javaanse gamelan op het moment dat feeërieke figuurtjes binnenschrijden. Het koor ageert zet in en droomt mee. Alles wordt nog ongelooflijker, als je in trance getroffen wordt door de griezelige schoonheid van perfectie. Kleding, make-up, haren, juwelen, ja alles is op elkaar afgestemd. Beheersd sloom naderen negen danseressen het midden van het open veranda vertrek, de Pendopo, en zijgen neer op de spiegelgladde vloer. Zij fatsoeneren hun speciaal-vervaardigde sarongs, de njamping, en de wonderlijke gebloemde bloedrood met wit gekleurde sjerpen, het sonder tjindé.  Gericht naar de Koning/Sultan/Susuhunan brengen zij vol respect een groet met hun handen voor het gelaat (de sembah). Als ze weer als één overeind komen draaien zij zich naar het Heilige Zuiden en roepen de Ratu Kidul aan. De gamelan en het eentonige gezang versterken de uitnodiging. De Koningin van de Zuiderzee zal zich manifesteren, vertelt men, en als een tiende schim de dans vergezellen … het lijkt carnaval midden in het droomzoete Java …”

Dit is een getuigenis van een toeschouwer over een der meest klassieke en wonderschoonste hofdansen van Midden-Java, de Bedhåyå Ketawang (spreek de “å” uit als een korte “oh” zoals in “toch”) . Gehuld in mysteriën en mystiek is deze dans ten voeten uit bestudeerd, beschreven en onderzocht. Waar komt deze nou vandaan?

Van de bedhåyå’s heet de Bedhåyå Ketawang de allereerste en heeft vage, legendarische achtergronden, hoewel de data rond 1585 wijzen naar de richting van de Panembahan Senapati ing-Galogo, de even-legendarische Vorst en stichter van het tweede Mataram Koninkrijk op Midden-Java. Hij zou een “mythisch verbond” met de mystieke Vorstin Van De Zuiderzee gesloten hebben, dat bekrachtigd werd in een ware liefdesrelatie met deze mythische Vorstin. Mystiek? De mensen van de Kraton, incluis de Prinses Moertiyah en haar broer, vertellen zonder schroom over deze dans en de relatie mer de Zuidzee Vorstin. Het heet, volgens de overlevering, dat Zij zèlf deze dans verlangde en zich aandiende bij de eerste lessen, gekleed en getooid als een Javaanse bruid. Op de Kroningsdag van de Koning (ook de Sultan of Susuhunan genoemd) dansen negen koninklijke jonge vrouwen (ooit enkel koninklijke maagden!) deze dans in naam van de Zuidzee-Koningin. Zij brengen de Koning verstrooiing van een allerhoogst niveau, gehuld in spirituele symbolieken, en trekken zich ná de dans terug samen met de Koning. Niemand weet, wat er zich daar afspeelt. Dit huwelijksritueel heeft een buitengewone hoog-gekwalificeerde vorm van hofkunst-uiting verkregen en ondanks elke voorzichtigheid omtrent de Godin Der Zuidzee RATU KIDUL, en elke nodige respect en eerbetoon, stort de media jaarlijks zich op dit wonderlijk evenement en speculeert er heftig op los!

Elke speciale Dinsdag, die Selåså Kliwon heet, wordt de hofdans Bedhåyå Ketawang binnen de hoge muren van het Solonese Paleis (Kraton) geoefend en worden alle egards uitgevoerd netals op de Kroningsdag. Dat een dergelijke “ouderwets-aandoende” ceremoniële rite zich kon handhaven op zo’n hoog niveau is voor buitenlanders een merkwaardige bijzonderheid en juist die verbondenheid met een Godin plaatst vele vraagtekens. Later werd “Bedhåyå” verbasterd tot  “Bedhoyo”. Onderzoeken hebben aangetoond  dat het in wezen een inlossing is van een gedane belofte (Kaoel) en gemanifesteerd wordt in een sacraal huwelijksfeest.

Dit mysterie zou een erfgoed kunnen zijn geweest uit de oud-tijden van Egypte, Babylonië, Assyrië en Griekenland, toen de initiaties van vorsten, zoals koningen, bekrachtigd werden in een Geheiligd Huwelijk of HIEROS GAMOS. Zelfs de Romeinse, de voor-Christelijke Schotse en Britse Koningen traden bij hun kroning in het huwelijk met een magisch, mystiek en bovennatuurlijk figuur. Deze manifesteerde zich in een ware Godin, netals bv. koning Arthur de Drievoudige Godin huwde. In feite kan men dit erfgoed rekenen tot een matriarchale nalatenschap!

Ik mocht er ooit bij zijn, … en wist het gevoel van schoonheid, liefde, balans, harmonie en gerechtigheid aan te raken. Neen, ik heb geen tiende schim kunnen waarnemen, mijn bewondering en adoratie betroffen de uitvoeringen van het gehele dans ritueel. Daarom heb ik deze later geschilderd met de negen danseressen, die de Vorstin verwelkomen. Twee maagdelijke danseressen staan vooraan en zijn de Batak, westelijk en de ledister of het hoofd, samen met de Endhèl in het oosten die staat voor lust, begeerte en hartstochten. Deze twee zijn immer in strijd, maar dansen altijd samen (Njur prawan loro njoged, le perang suwe tur ora wis-wis). De zeven andere danseressen maken de sembah en zijn getuigen. Samen met mijn Javaanse leraar drs. Ignatius Supriyanto heb ik dit schilderij beschreven in het Javaans. Gambare nomer sanga karo topeng, gambar iki takgawe (Schilderij nummer 9 met masker, het schilderij is door mij gemaakt). Grappig feit is dat op elke tentoonstelling de kinderen zich enorm voelen aangetrokken tot dit schilderij, dat behoort bij een ander schilderij dat heel licht is (zie elders). De volwassenen vinden dit schilderij griezelig, en gaan voor het veel lichtere schilderij …

Toeval? Magie? Mystiek? Ik houd het op Mysterie dat elke mens omhult …

*************************************

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s